Quan hệ nhà đầu tư chuyển từ công bố sang đối thoại

Trong nhiều năm, nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam thường phải tự ghép nối những mảnh thông tin rời rạc để đánh giá hoạt động của một ngân hàng. Báo cáo tài chính có thể phản ánh lợi nhuận, tăng trưởng tín dụng, biên lãi thuần (NIM), nợ xấu hay chi phí dự phòng, nhưng không phải lúc nào cũng lý giải được nguyên nhân đằng sau các con số.

Cùng một mức tăng trưởng lợi nhuận, cách nhìn nhận của thị trường có thể hoàn toàn khác nhau nếu nguồn gốc đến từ mở rộng khách hàng, tăng thu nhập dịch vụ, hoàn nhập dự phòng hay các yếu tố mang tính bất thường. Khoảng cách giữa “có thông tin” và “hiểu đúng thông tin” vì thế luôn là một trong những hạn chế lớn của thị trường vốn Việt Nam.

Những năm gần đây, bức tranh này đang dần thay đổi khi nhiều ngân hàng chủ động hơn trong hoạt động quan hệ nhà đầu tư. Thay vì chỉ công bố báo cáo theo quy định, các ngân hàng tổ chức các buổi gặp gỡ, hội thảo trực tuyến và chương trình trao đổi định kỳ với giới đầu tư để giải thích sâu hơn về kết quả kinh doanh cũng như định hướng chiến lược.

Tại các sự kiện này, ban lãnh đạo ngân hàng trực tiếp trả lời các câu hỏi liên quan đến tăng trưởng tín dụng, CASA, biên lãi thuần, chất lượng tài sản, kế hoạch lợi nhuận hay chiến lược phát triển dài hạn. Điều đó cho thấy hoạt động công bố thông tin đang vượt ra khỏi phạm vi nghĩa vụ pháp lý tối thiểu để trở thành công cụ giúp thị trường hiểu đúng hơn về mô hình kinh doanh và triển vọng của doanh nghiệp.

Sự trưởng thành của hoạt động IR trong ngành ngân hàng có thể được nhìn nhận qua ba thay đổi quan trọng. Thứ nhất, các ngân hàng ngày càng trình bày kết quả kinh doanh một cách hệ thống và chuyên nghiệp hơn thay vì chỉ công bố báo cáo tài chính. Thứ hai, phạm vi triển khai đã mở rộng từ nhóm ngân hàng tư nhân sang cả các ngân hàng quốc doanh. Thứ ba, thị trường bắt đầu xem IR là một phần của năng lực quản trị doanh nghiệp chứ không còn là hoạt động truyền thông hỗ trợ.

Nhóm ngân hàng tư nhân là những đơn vị đi đầu trong xu hướng này. Techcombank được xem là một trong những ngân hàng tiên phong trong việc chuẩn hóa hoạt động công bố thông tin và đối thoại với nhà đầu tư. Bên cạnh các báo cáo tài chính định kỳ, ngân hàng xây dựng hệ thống tài liệu IR tương đối đầy đủ, bao gồm báo cáo thường niên, bản trình bày kết quả kinh doanh, các chỉ số tài chính trọng yếu và tài liệu dành riêng cho nhà đầu tư.

Tương tự, HDBank và MB đã đẩy mạnh các chương trình gặp gỡ nhà đầu tư trong giai đoạn 2022–2024. Gần đây, ACB cũng tích cực tổ chức các buổi trình bày thông tin trực tuyến nhằm tăng cường tương tác với cổ đông và giới phân tích.

Nhờ những hoạt động này, thị trường không còn phải suy đoán quá nhiều về các chỉ tiêu quan trọng như tăng trưởng tín dụng, chất lượng tài sản, thu nhập dịch vụ hay chiến lược bán lẻ. Khi doanh nghiệp chủ động giải thích và đối thoại thường xuyên, nhà đầu tư có cơ sở đánh giá triển vọng chính xác hơn, qua đó giúp cổ phiếu được định giá sát với giá trị thực.

Đáng chú ý, sự thay đổi không còn giới hạn ở nhóm ngân hàng tư nhân. Từ quý IV/2025, Vietcombank và VietinBank bắt đầu tổ chức các cuộc họp trực tuyến dành cho nhà đầu tư, đánh dấu bước chuyển đáng kể của nhóm ngân hàng quốc doanh vốn được xem là thận trọng hơn trong hoạt động truyền thông.

Sự tham gia tích cực của các ngân hàng quốc doanh có ý nghĩa quan trọng bởi đây là nhóm tổ chức tài chính có quy mô lớn, ảnh hưởng mạnh đến hệ thống ngân hàng và thị trường chứng khoán. Khi các ngân hàng này nâng cao tính minh bạch và chủ động đối thoại với cổ đông, chuẩn mực công bố thông tin của toàn ngành cũng được kéo lên một nấc mới.

Minh bạch thông tin để đón dòng vốn mới

Vai trò của hoạt động quan hệ nhà đầu tư không chỉ dừng lại ở từng doanh nghiệp riêng lẻ mà còn gắn chặt với tiến trình nâng hạng của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Khi dòng vốn quốc tế ngày càng quan tâm đến Việt Nam, yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài cũng trở nên khắt khe hơn. Họ không chỉ cần các báo cáo tài chính được công bố đúng hạn mà còn đòi hỏi khả năng tiếp cận thông tin về chiến lược kinh doanh, quản trị rủi ro, chất lượng tài sản và năng lực vốn của từng ngân hàng.

Trong bối cảnh FTSE Russell xác nhận nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, yêu cầu về minh bạch thông tin càng trở nên cấp thiết. Một thị trường mới nổi không thể chỉ dựa vào thanh khoản hay tốc độ tăng trưởng của chỉ số chứng khoán, mà còn phải được xây dựng trên nền tảng quản trị hiện đại và công bố thông tin minh bạch.

Đối với nhóm ngân hàng, yếu tố này đặc biệt quan trọng bởi đây là ngành có mức độ ảnh hưởng lớn đến chỉ số thị trường, dòng vốn đầu tư và kỳ vọng kinh tế vĩ mô.

Minh bạch thông tin cũng có thể tác động trực tiếp đến định giá cổ phiếu ngân hàng. Đây là lĩnh vực có đặc thù riêng khi lợi nhuận ngắn hạn chưa phản ánh đầy đủ chất lượng bảng cân đối kế toán. Một ngân hàng tăng trưởng tín dụng mạnh có thể phải đối mặt với rủi ro nợ xấu cao hơn, trong khi một ngân hàng chủ động tăng mạnh trích lập dự phòng có thể chịu áp lực lợi nhuận ngắn hạn nhưng lại tạo nền tảng an toàn cho tương lai.

Nếu ban lãnh đạo không giải thích đầy đủ những yếu tố này, thị trường thường có xu hướng định giá thận trọng. Ngược lại, khi ngân hàng minh bạch về chất lượng tài sản, khẩu vị rủi ro, CASA, biên lãi thuần, kế hoạch tăng vốn và chiến lược khách hàng, nhà đầu tư sẽ có cơ sở phân biệt rõ hơn giữa tăng trưởng bền vững và tăng trưởng mang tính chu kỳ.

Bởi vậy, hoạt động IR hiệu quả không chỉ giúp cải thiện hình ảnh doanh nghiệp mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách định giá, gia tăng niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao khả năng thu hút vốn dài hạn.

Xây dựng văn hóa minh bạch cho thị trường

Tác động sâu rộng nhất của hoạt động quan hệ nhà đầu tư nằm ở việc hình thành văn hóa minh bạch cho toàn thị trường chứng khoán.

Khi các ngân hàng lớn chủ động tổ chức gặp gỡ nhà đầu tư, công bố tài liệu trình bày chi tiết và giải thích rõ định hướng kinh doanh, thị trường sẽ dần xem đây là chuẩn mực bắt buộc thay vì một giá trị gia tăng. Điều đó tạo ra áp lực tích cực buộc các doanh nghiệp niêm yết khác phải nâng cao chất lượng công bố thông tin nếu muốn duy trì sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

Dữ liệu từ chương trình IR Awards 2025 cho thấy 460 trong tổng số 691 doanh nghiệp niêm yết đáp ứng chuẩn công bố thông tin, tương đương 67%, tăng từ mức 60% của năm trước và là tỷ lệ cao nhất trong 15 năm triển khai chương trình. Con số này phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp về vai trò của minh bạch thông tin.

Trong một thị trường hướng tới chuẩn mới nổi, niềm tin không thể được xây dựng chỉ bằng kết quả lợi nhuận của một vài quý kinh doanh. Niềm tin được hình thành từ sự nhất quán trong công bố thông tin, tính rõ ràng của chiến lược và khả năng duy trì đối thoại với cổ đông trong suốt nhiều chu kỳ phát triển.

Sự cải thiện hoạt động quan hệ nhà đầu tư của các ngân hàng thương mại vì vậy không chỉ là câu chuyện của riêng ngành ngân hàng. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường vốn Việt Nam đang từng bước tiến tới các chuẩn mực minh bạch và quản trị cao hơn. Sự chuyển dịch từ công bố thông tin sang đối thoại chủ động với nhà đầu tư chính là nền tảng quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển bền vững hơn trong giai đoạn hậu nâng hạng.

Lam Anh